Sport en bewegen verdienen een sterke én onafhankelijke stem

De waarde van sport en bewegen staat nauwelijks ter discussie, zowel binnen het sportdomein als daarbuiten. Immers, sport en bewegen is meer dan de prestaties op het veld: ze dragen bij aan gezondheid, sociale verbinding, kansengelijkheid en preventie. Om te zorgen voor onafhankelijk advies over deze thema’s, is in 2016 de Nederlandse Sportraad (NLsportraad) als adviescollege van de Nederlandse overheid opgericht.

Het kost tijd om een nieuwe adviesraad een stevige positie te geven in een speelveld met bestaande belangen, uiteenlopende verwachtingen en veel diverse spelers. Wij evalueerden het functioneren, de positionering en de impact van adviezen van de raad voor de periode 2019-2023. AEF'er Erwin de Craen vertelt over de evaluatie en de lessen voor de toekomst.

De ontwikkeling van de NLsportraad

Erwin: "De Nederlandse Sportraad is een adviescollege op het gebied van sport en bewegen. In zijn rol geeft de raad, gevraagd en ongevraagd, onafhankelijk advies over het regeringsbeleid, de Staten-Generaal en de samenleving. De NLsportraad streeft naar een systematische bijdrage aan zowel topsport als breedtesport, en heeft daarbij extra aandacht voor het vergroten van de maatschappelijke waarde van sport.”

“Volgens de wet moeten adviescolleges elke vier jaar een evaluatie uitvoeren waarin aandacht wordt besteed aan hun taakvervulling. Uit de vorige evaluatie kwam de conclusie dat “de meerwaarde van de NLsportraad zich op dit moment niet eenvoudig en eenduidig laat omschrijven, maar dat de potentie groot is.” AEF is aan de slag gegaan om vier jaar later te kijken: waar staat de raad nu?”

“In onze evaluatie zagen we dat de NLsportraad in relatief korte tijd een grote ontwikkeling heeft doorgemaakt. In de vorige evaluatie stond de raad nog aan het begin van zijn bestaan, maar nu zagen we een organisatie die zich duidelijk heeft geprofessionaliseerd. De organisatie is versterkt, de samenwerking met het ministerie van VWS is verbeterd en ook in het sportveld wordt de raad steeds meer gezien als een onafhankelijke en bovenal blijvende speler."

Het belang van onafhankelijkheid

"Sport en bewegen gaat over zoveel thema’s: denk aan gezondheid, preventie, mentale weerbaarheid, kansengelijkheid en leefbaarheid. Juist omdat deze onderwerpen zoveel beleidsterreinen raken, is het waardevol dat er een onafhankelijke partij is die daar met enige afstand naar kijkt. We merkten dat steeds meer stakeholders die meerwaarde ook herkennen. De NLsportraad wordt niet gezien als een kennisinstituut of belangenorganisatie, maar als een partij die verschillende perspectieven bijeenbrengt en vanuit onafhankelijkheid adviseert."

"De organisatie is intern snel geprofessionaliseerd. Tegelijkertijd zagen we dat dit soort ontwikkeling tijd kost om buiten de organisatie in te dalen. Je bouwt gezag niet van de ene op de andere dag op, en zeker niet wanneer je als nieuwe partij adviezen geeft over vraagstukken waar veel verschillende belangen samenkomen. Dat vraagt tijd, samenwerking en een lange adem."

"Tijdens de evaluatie keken we daarom niet alleen naar de organisatie zelf, maar juist ook naar de positie van de raad in zijn omgeving. We hebben gesproken met raadsleden, medewerkers, ambtenaren, sportorganisaties, kennisinstituten en andere adviesraden. Daardoor ontstond een rijk beeld. Vrijwel iedereen onderschreef de groei die de raad de afgelopen jaren heeft doorgemaakt. Tegelijkertijd kwamen ook eerlijke gesprekken op gang over wat nog beter kan. Dat maakte dat we in de evaluatie niet alleen constateren waar de raad staat, maar dat we ook vooruit kunnen kijken."

Naar de toekomst kijken

"Een van onze belangrijkste aanbevelingen was om scherper te formuleren waar de raad op de lange termijn naartoe wil. We adviseerden daarom een duidelijk missie te ontwikkelen. Dat helpt om keuzes te maken: welke onderwerpen pak je op – en welke niet? Daarnaast zagen we kansen om de samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verder te versterken en de sport- en beweegsector nadrukkelijker te betrekken bij de totstandkoming van nieuwe werkprogramma's. Daarmee vergroot je niet alleen het draagvlak, maar ook de kans dat adviezen ook landen."

"Ook adviseerden we om de samenstelling van de raad door te ontwikkelen. We zagen dat de raad veel praktijkervaring in huis heeft. Dat is waardevol, omdat sport en bewegen sterk in de praktijk zijn geworteld. Tegelijkertijd kan een betere balans tussen praktijkervaring en wetenschappelijke expertise bijdragen aan een sterker profiel. Juist bij een onafhankelijk adviescollege is beeldvorming belangrijk: onafhankelijk advies gaat niet alleen over de kwaliteit van de analyses, maar ook over het vertrouwen dat anderen daarin hebben. Een evenwichtige samenstelling helpt om gezag op te bouwen en vertrouwen te versterken."

Wat Erwin zelf uit de evaluatie meeneemt? "Als sportliefhebber is het voor mij interessant om te zien hoe een instituut zich probeert neer te zetten in een domein dat mij aan het hart gaat. En tegelijkertijd welke uitdagingen dat meebrengt, zeker in een domein waar het maatschappelijk middenveld een belangrijke kracht is en de rol van actief (rijks)overheidsbeleid en landelijke politieke aandacht niet vanzelfsprekend is."

"Ik vond het mooi om te zien dat vrijwel alle betrokkenen dezelfde ambitie delen: sport en bewegen een stevigere plek geven binnen onze samenleving. Juist doordat we tijdens de evaluatie verschillende perspectieven naast elkaar hebben gelegd, konden we aanbevelingen formuleren die niet alleen kritisch zijn, maar vooral helpen om de volgende ontwikkelfase vorm te geven."

Meer weten over dit project? email hidden; JavaScript is required