Waterschade slimmer herstellen loont

Extreem weer komt steeds vaker voor, en daarmee ook waterschade. Huizen lopen onder, installaties raken beschadigd en bewoners moeten opnieuw beginnen. Maar opvallend genoeg wordt schade vaak hersteld naar de oude situatie – terwijl de kans groot is dat het opnieuw misgaat. Hoe zorgen we dat herstel na schade bijdraagt aan een toekomstbestendige leefomgeving? In opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat deed AEF onderzoek naar waterrobuust schadeherstel door verzekeraars. AEF’er David Schelfhout vertelt meer over dit project.

Wat was de achtergrond van dit project?

David: “Compensatie van waterschade blijft een terugkerend thema, zeker nu extreem weer vaker voorkomt. Na de overstromingen in Limburg in 2021 zagen we hoe groot de impact is op mensen en hun leefomgeving. Maar wat we ook zagen, is wat er daarna gebeurt: veel schade wordt hersteld zoals het was, terwijl je juist op dat moment de kans hebt om het beter te doen. Verzekeraars herstellen de schade echter nagenoeg nooit 'waterrobuust'. Daarmee bedoelen we: schade zo herstellen dat de kans op toekomstige schade wordt verkleind. Denk aan het verplaatsen van een cv-ketel naar een hogere verdieping of het aanpassen van materialen in huis."

“Als je herstelt zoals het was, weet je bijna zeker dat het bij waterschade opnieuw misgaat. In essentie raakt het dus aan de vraag: herstellen we schade op een manier die toekomstige problemen voorkomt, of zetten we de deur eigenlijk open voor herhaling? Als we blijven herstellen zoals we gewend zijn – terug naar de oude situatie – bouwen we de risico’s van morgen opnieuw in.”

Wat was de kern van jullie onderzoek?

“Klimaatadaptatie gaat niet alleen over voorkomen, maar ook over hoe we herstellen. Verzekeraars spelen daarin een sleutelrol: als schade optreedt, zijn zij aan zet. Veel schade door extreem weer wordt door hen vergoed, dus zij bepalen in de praktijk ook hoe herstel eruitziet – en staan daarmee op het kantelpunt tussen terugbouwen en toekomstbestendig maken."

"De vraag vanuit het ministerie was: hoe kan waterrobuust herstel door verzekeraars worden bevorderd? Wij hebben onderzocht waarom waterrobuust herstellen nog zo weinig gebeurt, en welke mogelijkheden er zijn om dat te veranderen.”

Waar zit de grootste belemmering?

“Iedereen is het er eigenlijk over eens dat het niet wenselijk is om dit soort schades niét waterrobuust te herstellen. Als je schade aan een huis zo herstelt dat bij een volgende zware bui de boel wéér onderloopt, dan is dat niet alleen heel vervelend voor verzekerden, maar het is ook 'penny wise, pound foolish'. Zeker in een tijdperk waarin extremer weer steeds vaker voorkomt, en dit soort schades dus ook."

"Het probleem is alleen: in de wet is geregeld dat verzekeraars in principe niet meer mogen doen dan schade herstellen en zorgen voor een terugkeer naar de oude situatie. Een verzekerde mag namelijk niet beter worden van een schade-uitkering. Dit heet het 'indemniteitsbeginsel'. Verzekeraars zeggen daarom: we zouden schade best waterrobuust willen herstellen, maar we mógen dat niet van de wet. De vraag is: klopt die interpretatie wel? Wij hebben gekeken of de ruimte binnen de wet misschien groter is dan gedacht.”

Wat waren jullie belangrijkste inzichten?

“Een van de belangrijkste conclusies is dat het indemniteitsbeginsel minder beperkend is dan vaak wordt aangenomen. Er is wel degelijk ruimte om slimmer te herstellen, zolang je goed onderbouwt waarom dat nodig is. Daarnaast hebben we verschillende scenario’s uitgewerkt om waterrobuust herstel te stimuleren. Bijvoorbeeld door duidelijke afspraken te maken, kosten en baten anders te verdelen of gerichter beleid te ontwikkelen.”

Wat neem je mee uit dit project?
“Als we blijven herstellen zoals het was, lopen we achter de feiten aan. Waterrobuust herstellen is daarom geen luxe, maar een logische volgende stap. Dit project laat zien dat systeemkeuzes grote gevolgen hebben in de praktijk. En dat er vaak meer mogelijk is dan we denken, als we bereid zijn om anders te kijken. Dat je juist op momenten van herstel moet vooruitdenken. ”

Meer weten over dit project? email hidden; JavaScript is required!