Duidelijke afspraken voor eerlijke recycling

Eind vorig jaar ondertekenden het ‘verpakkende’ bedrijfsleven en de Nederlandse gemeenten een nieuwe samenwerkingsovereenkomst. Met als doel: duidelijke, eerlijke en voorspelbare afspraken over verantwoordelijkheden, vergoedingen en kwaliteit in de inzameling van verpakkingsafval. Wij vertegenwoordigden de VNG en NVRD in dit proces. AEF’ers Edward Stigter en Samuël Verpalen vertellen over dit bijzondere onderhandelingstraject.

Van afvalbak tot beleidstafel

Afval lijkt op het eerste gezicht een technisch of logistiek vraagstuk, maar niets is minder waar. De manier waarop we omgaan met verpakkingsafval raakt iedereen. Van inwoners die thuis hun afval scheiden tot gemeenten die verantwoordelijk zijn voor inzameling en de bedrijven die verpakkingen op de markt brengen. Het zijn vraagstukken die raken aan belangrijke maatschappelijke thema’s: duurzaamheid, de betaalbaarheid van publieke voorzieningen en het vertrouwen van de burger in de overheid.

Onduidelijkheid en onenigheid over wie waarvoor verantwoordelijk is, heeft de afgelopen jaren geleid tot onrust. Voor gemeenten boden eerdere afspraken over vergoedingen voor en de kwaliteit van inzameling van plastic, metaal en drinkpakken (PMD) onvoldoende zekerheid. Tegelijkertijd zijn er hoge recyclingsdoelen gesteld door Nederland en Europa. “Als inspanningen om afval schoner in te zamelen niet zichtbaar worden beloond, tast dat het draagvlak aan,” stelt AEF’er Edward. “En zonder draagvlak stokt de hele keten.”

Publieke en private belangen in de praktijk brengen

In opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Koninklijke Nederlandse vereniging voor afval- en reinigingsdiensten (NVRD) ondersteunde AEF het onderhandelingsproces met Verpact. Edward: “Dit project was anders dan veel andere trajecten die wij doen. We waren hier geen onafhankelijke onderzoekers of adviseurs aan de zijlijn, maar onderhandelaars namens de gemeenten. We zaten middenin het proces: dat betekent positie kiezen, belangen scherp formuleren en tegelijkertijd oog houden voor het grotere geheel. Want ook het verpakkende bedrijfsleven staat voor wettelijke doelen en investeringskeuzes.”

We gaven richting voor het bepalen van de onderhandelingsstrategie, het organiseren van het proces met de achterban en het vertalen van inhoudelijke afspraken naar een juridisch solide overeenkomst. De kern van de uitdaging: publieke en private perspectieven, doelen en belangen zijn niet altijd verenigbaar. “Je kunt eindeloos discussiëren over wat de idealen zijn,” zegt AEF’er Samuël, “maar uiteindelijk moet je tot werkbare afspraken komen en ook pragmatisch op zoek gaan naar overeenstemming en oplossingen. Zonder de idealen helemaal uit het oog te verliezen.”

Een belangrijk element in het proces was de continue afstemming met de achterban. Samuël: “Je balanceert voortdurend tussen wat er aan tafel gebeurt en wat voor het collectief van gemeenten een acceptabele uitkomst is. De afstemming met onze achterban hield ons scherp: we konden ideeën toetsen, reflecties uit de praktijk ophalen én uitleg geven over voorstellen die aan de onderhandelingstafel werden gemaakt."

Nieuwe afspraken

Wat is er concreet gerealiseerd? De nieuwe samenwerkingsovereenkomst voor 2025–2030 biedt gemeenten meer duidelijkheid en voorspelbaarheid over vergoedingen, terwijl ook kwaliteit wordt gestimuleerd. Daarnaast is er afgesproken dat beleid en bijsturing voortaan gebaseerd worden op gezamenlijke, transparante onderzoeken. Bovendien komt er landelijk meer duidelijkheid over wat wel en niet bij PMD mag, wat inwoners gaat helpen om hun afval beter te scheiden. Samuël: “Dit project laat zien dat vertrouwen niet ontstaat door mooie woorden, maar door heldere, voorspelbare inhoudelijke afspraken en duidelijkheid over samen leren en evalueren. Dat biedt een stevig fundament voor publiek-private samenwerking.”

Volgens Edward zit de winst niet alleen in de inhoud, maar ook in het proces: “We hebben laten zien dat je met open vizier kunt onderhandelen.” Die les nemen beide adviseurs mee naar andere projecten waarin publieke en private partijen elkaar nodig hebben om maatschappelijke doelen te realiseren.

Meer weten over dit project? Stuur email hidden; JavaScript is required of email hidden; JavaScript is required een bericht.